جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
58
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
جهت كه چاپ و انتشار آنها را تا ده سال پس از وقوع اتفاقاتى كه شرحش را باز - گفته به عهدهء تعويق انداخته بود . از جهانگردان دورههاى پيشتر علاوه بر هوگنو « 1 » تاج افتخار بىچونوچرا بايد به سياح فرانسوى پروتستان كه در انگلستان لقب « شواليه » يافته است داده شود . هرچند وى در معرض تهمت پرحرفى است و هميشه مورد اعتماد نتواند بود ، ولى همواره پركار و غالبا ركگو و به ندرت سطحى است در درجهء دوم من فهرست مطلوبى از اسامى چند تنظيم كردهام و شايد بسيارى ديگر هم باشند كه بهتر و حتى سزاوار بود در تحت اين عنوان قرار گيرند ، اما محيط دلانگيز شرق تعادل فكرى ايشان را زايل و آنها را بىاندازه دستخوش طوفان احساسات نموده است به حدى كه گاهى درفشانى درخشانى كردهاند و زمانى هم به وجه تأثرآورى درىورى فرمودهاند . از مسافران دوران اول جان استريوس « 2 » هلندى از همه بيشتر در اين سر - زمينهاى جالب نظر سير و سفر نموده است و در قرن حاضر سر . ار . كرپورتر از اين حيث مقام دوم دارد . هرچند وى محقق باهوشى بوده قدر و مقامى را كه با تهيهء نقشهها و نقاشىهاى ممتاز احراز كرده بود بواسطهء دبدبهء بىاندازه در سبك كار كه گاهى انگيزهء خشم و زمانى مايهء خنده است از دست داده است و آن هنگامى است كه اين نغمهسرايان دربارهء عظمت طبيعت و يا در ماتم آثار ويران ، تبوتاب بىنهايتى مىنمايند و در چنين مواردى است كه شايد درويش ياهوكشى قادر باشد از احساسات تند ايشان چيزكى بياموزد . از آن دسته نويسندگانى نيز كه همواره ستايندگان تازه و پرشورى دارند و با شتاب از سرزمينى مىگذرند يا آنچه را كه افراد داناترى پيش از آنها نوشته بودند نخواندهاند و اگر هم خواندهاند به اين دليل بوده است كه آنها را به نام خود قلمداد كنند و اين مطالب را هم درست درنيافته و صحيح ثبت نكردهاند و به
--> ( 1 ) - Huguenot ( 2 ) - J . Struyus